“Ik stond in bij de koffieautomaat en kon niet meer op de naam van mijn directe collega komen. Vervolgens vergat ik een woord dat ik dagelijks gebruik. Even later wist ik niet meer waarom ik naar boven was gelopen. Ik schrok daar enorm van.” Sandra (47) vertelde het zichtbaar geëmotioneerd. Ze was altijd scherp geweest, succesvol in haar werk en degene die alles onthield. Maar de laatste jaren leek er iets veranderd. Naast haar vergeetachtigheid sliep ze slechter, voelde ze zich sneller gejaagd en had ze minder energie. Op haar werk kostte concentreren meer moeite. Regelmatig vroeg ze zich af of ze misschien tegen een burn-out aan zat. Soms was ze zelfs bang dat er iets ernstigs met haar geheugen aan de hand was.
Totdat ze hoorde over de perimenopauze. Niemand had haar ooit verteld dat deze klachten konden samenhangen met hormonale veranderingen. En Sandra is niet de enige.
“Ik dacht serieus dat ik dement werd”
De overgang begint vaak veel eerder dan vrouwen denken
Wanneer we het hebben over de overgang, denken veel mensen direct aan de menopauze. Het moment waarop de menstruaties stoppen. Maar wat veel vrouwen niet weten, is dat de hormonale veranderingen vaak al jaren eerder beginnen. Deze fase noemen we de perimenopauze.
De perimenopauze is de overgangsperiode vóór de menopauze. In deze jaren beginnen de hormonen te schommelen. Vooral oestrogeen en progesteron worden minder voorspelbaar, waardoor allerlei lichamelijke en mentale klachten kunnen ontstaan. Sommige vrouwen merken al veranderingen vanaf hun veertigste. Bij anderen beginnen de eerste signalen zelfs eind dertig.
De menopauze zelf is eigenlijk slechts één moment: de dag waarop je twaalf maanden achter elkaar niet meer hebt gemenstrueerd. Pas achteraf kun je vaststellen dat je menopauze hebt bereikt. De jaren daarvoor zijn vaak veel bepalender voor hoe je je voelt.
Waarom zoveel vrouwen denken aan een burn-out
Veel klachten van de perimenopauze lijken sterk op stress- of burn-outklachten.
Denk aan:
- Vermoeidheid
- Slecht slapen
- Concentratieproblemen
- Vergeetachtigheid
- Prikkelbaarheid
- Stemmingswisselingen
- Minder stressbestendig zijn
- Het gevoel jezelf kwijt te raken
- Minder motivatie
- Overweldigd raken door dagelijkse taken
Daardoor krijgen sommige vrouwen te horen dat ze “te veel hooi op hun vork hebben genomen” of dat ze gewoon beter moeten ontspannen. Natuurlijk kunnen stress en burn-out een rol spelen. Tegelijkertijd verdient het hormonale plaatje ook aandacht. Wanneer hormonale veranderingen niet worden herkend, blijven veel vrouwen zoeken naar verklaringen zonder de juiste antwoorden te vinden. Dat kan onzeker maken. Zeker als je jarenlang gewend bent geweest dat alles goed liep.
Kenmerken van de perimenopauze
Geen enkele vrouw ervaart de perimenopauze op dezelfde manier. Toch zijn er een aantal veelvoorkomende signalen.
Lichamelijke kenmerken van de (peri)menopauze
- Onregelmatige menstruaties
- Heftigere of juist lichtere menstruaties
- Opvliegers
- Nachtzweten
- Vermoeidheid
- Gewichtstoename
- Gewrichts- en spierklachten
- Hoofdpijn
- Verminderde slaapkwaliteit
Mentale en emotionele kenmerken van de (peri)menopauze
- Brain fog
- Vergeetachtigheid
- Moeite met concentreren
- Meer piekeren
- Angstgevoelens
- Somberheid
- Kort lontje
- Emotionele gevoeligheid
- Verminderd zelfvertrouwen
Voor veel vrouwen zijn juist deze mentale klachten verrassend. Ze herkennen zichzelf niet meer en begrijpen niet wat er gebeurt. Terwijl hun lichaam eigenlijk bezig is met een heel natuurlijke overgangsfase.
Je bent niet gek
Misschien is dit wel het belangrijkste wat ik vrouwen wil meegeven.
Je bent niet gek.
Je stelt je niet aan.
En je bent ook niet per definitie aan het afglijden richting een burn-out of dementie. Wanneer hormonen veranderen, heeft dat invloed op vrijwel alle systemen in je lichaam. Ook op je geheugen, concentratie, emoties en energieniveau. Dat betekent niet dat je klachten moet negeren. Het betekent wel dat het verstandig is om breder te kijken dan alleen stress.
Wat kun je doen?
1. Ga op onderzoek uit
Kennis geeft (h)erkenning. Hoe beter je begrijpt wat er in je lichaam gebeurt, hoe minder angst er vaak ontstaat. Veel vrouwen ervaren opluchting wanneer ze ontdekken dat hun klachten passen binnen de perimenopauze.
2. Luister naar je energie
Waar je vroeger misschien moeiteloos kon doorgaan, vraagt je lichaam nu mogelijk om meer herstelmomenten. Probeer niet alleen naar je agenda te luisteren, maar ook naar de signalen van je lichaam.
3. Praat erover
Bespreek je klachten met een deskundige zorgverlener die kennis heeft van hormonale veranderingen. Ook een gesprek met andere vrouwen kan veel herkenning bieden.
4. Wees mild voor jezelf
Veel vrouwen blijven zichzelf vergelijken met hoe ze tien jaar geleden waren. Maar je bevindt je in een andere levensfase. Misschien hoef je niet harder je best te doen. Misschien mag je leren luisteren naar wat deze fase van je vraagt.
Een nieuwe kijk op de overgang
De perimenopauze is niet het begin van het einde. Het is een overgang naar een nieuwe levensfase. Een fase die soms uitdagend is, maar ook een uitnodiging kan zijn om opnieuw te kijken naar je gezondheid, energie, grenzen en behoeften. Hoe eerder je begrijpt wat er gebeurt, hoe beter je voor jezelf kunt zorgen.
Dus herken je jezelf in de verhalen hierboven?
Modder dan niet jarenlang aan in de hoop dat het vanzelf overgaat. Laat je goed informeren. Zoek antwoorden die passen bij jouw situatie. En als je behoefte hebt om hierover te sparren, ben je van harte welkom. Soms begint verandering al met één gesprek waarin je ontdekt: ik ben niet de enige, en er is wél een verklaring voor wat ik ervaar.
Herken je dit en wil je graag met iemand sparren om te ontdekken hoe je dit kunt toepassen in je leven? Klik hier om een belafspraak in te plannen met een van onze coaches.